Plasma Ymadfer

Mae Gwasanaeth Gwaed Cymru yn gweithio mewn partneriaeth ag Iechyd Cyhoeddus Cymru, Llywodraeth Cymru, Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a’r Fro a Phrifysgol Caerdydd ar brosiect i helpu i drin cleifion sydd wedi cael eu diagnosio gyda Covid-19, yn defnyddio plasma ymadfer.

Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn gwahodd cleifion sy’n byw yng Nghymru sydd wedi cael eu diagnosio gyda Covid ac sydd wedi gwella, i roi eu plasma ymadfer drwy roi gwaed.

Bydd y prosiect yn archwilio p’un a all plasma sydd wedi’I gasglu o gleifion sydd wedi gwella o Covid-19 helpu i wella cleifion sy’n cael triniaeth ar gyfer Covid-19.

Ar hyn o bryd, dim ond cleifion sydd wedi gwella ac sy’n cael eu gwahodd gan Iechyd Cyhoeddus Cymru sy’n gallu cymryd rhan yn y prosiect.

 

Cwestiynau ac atebion

Beth yw plasma ymadfer?

Sut mae plasma ymadfer yn trin COVID 19?

Sut ydw i’n rhoi plasma ymadfer?

Pam nad ydy menywod yn gallu rhoi plasma ymadfer?

Nid wyf wedi cael fy mhrofi ar gyfer COVID -19 – a gaf i roi plasma ymadfer?

Sut mae’r rhodd yn cael ei chymryd?

Pam ydych chi’n casglu data 28 diwrnod ar ôl i’r symptomau ddiflannu?

Sut y byddaf yn gwybod os ydw i’n gymwys i roi plasma?

Pa brofion fyddwch chi’n eu gwneud ar fy ngwaed?

Pa bryd fyddaf yn cael gwybod fy nghanlyniadau?

A fydd rhoi plasma yn fy rhoi mewn perygl o gael COVID-19 eto?

Pam ydych chi’n gwahodd unigolion, ac nid pawb?

Sut ydych chi’n rhoi plasma?

Dwi heb gael fy ngwahodd i roi gwaed, sut y gallaf helpu?

Beth os ydw i’n byw y tu allan i Gymru?


Beth yw plasma ymadfer?

Mae plasma yn eich gwaed.  Mae’n hylif clir, melyn sy’n ffurfio tua hanner eich cyfaint gwaed ac sy’n cario celloedd gwaed coch a gwyn a phlatennau o amgylch y corff.

Pan fydd rhywun yn gwella o haint feirysol, mae eu plasma yn cynnwys protein penodol, o’r enw gwrthgorff; mae hwn yn cael ei gynhyrchu gan system imiwnedd y corff i ymladd yr haint.

Plasma ymadfer ydy plasma llawn gwrthgyrff rhywun sydd wedi gwella o haint feirysol – COVID-19 yn yr achos hwn.


Sut mae plasma ymadfer yn trin COVID‑19?

Byddai rhoddwyr gwaed sydd wedi cael COVID-19 wedi datblygu gwrthgyrff i’r feirws SARS-CoV-2. Gall plasma, sy’n cynnwys y gwrthgyrff hyn, gael ei drallwyso i gleifion sy’n ddifrifol wael gyda COVID-19. Mae’r plasma hwn yn cynnwys y gwrthgyrff sy’n angenrheidiol i helpu’r claf i ymladd yn erbyn y feirws.


Sut ydw i’n rhoi plasma ymadfer?

Ar hyn o bryd, byddwn ond yn cysylltu gyda dynion sydd wedi cael eu diagnosio gyda COVID-19 i roi gwaed ar gyfer plasma ymadfer. Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn cysylltu â’r bobl hyn ar ran Gwasanaeth Gwaed Cymru.

Os ydych chi’n derbyn llythyr personol gan Iechyd Cyhoeddus Cymru neu neges destun gan y GIG cliciwch yma.


Pam nad ydy menywod yn gallu rhoi plasma ymadfer?

Dim ond dynion mae Gwasanaeth Gwaed Cymru yn eu derbyn i roi plasma ymadfer. Y rheswm am hyn yw bod gan rai rhoddwyr benywaidd wrthgyrff a allai achosi i gleifion ymateb i drallwysiad. Mae’r gwrthgyrff hyn yn fwy cyffredin mewn menywod sydd wedi bod yn feichiog yn y gorffennol, ac maen nhw’n wahanol i’r gwrthgyrff sydd yn cael eu cynhyrchu mewn ymateb i COVID-19.


Nid wyf wedi cael fy mhrofi ar gyfer COVID -19 – a gaf i roi plasma ymadfer?

Ar hyn o bryd, mae Gwasanaeth Gwaed Cymru yn rhoi blaenoriaeth i bobl sy’n cael canlyniad prawf positif i COVID-19. Wrth i’r rhaglen ddatblygu, byddwn yn gallu cymryd rhoddion gan bobl sy’n credu eu bod nhw wedi cael COVID-19 ond heb gael prawf positif. Byddwn yn profi’r rhoddion hynny ar gyfer y gwrthgyrff sy’n dangos eu bod nhw wedi cael COVID-19.


Sut mae’r rhodd yn cael ei chymryd?

Ar hyn o bryd, mae Gwasanaeth Gwaed Cymru ond yn casglu plasma ymadfer drwy’r broses rhoi gwaed cyflawn. Wrth i’r rhaglen ddatblygu, byddwn yn gallu casglu rhoddion drwy broses rhoi plasma (afferesis) pwrpasol; bydd y broses hon yn cymryd tua 45 munud. Bydd y broses rhoi plasma sydd fwyaf addas i chi yn cael ei thrafod gyda chi cyn i chi roi plasma.


Pam ydych chi’n casglu data 28 diwrnod ar ôl i’r symptomau ddiflannu?

Gofynnir i roddwyr plasma ymadfer aros 28 diwrnod ar ôl i’r symptomau ddiflannu, i roi amser i lefelau’r gwrthgyrff godi cyn rhoi eu rhodd plasma gyntaf.


Sut y byddaf yn gwybod os ydw i’n gymwys i roi plasma?

Mae amgylchiadau a allai eich rhwystro chi rhag rhoi plasma; gellir sefydlu rhai o’r rhain drwy gwblhau y cwis cymhwysedd ar ein gwefan – cliciwch yma, tra bydd eraill yn cael eu trafod mewn cyswllt dilynol ac yr adeg rhoi plasma..


Pa brofion fyddwch chi’n eu gwneud ar fy ngwaed?

Mae’r holl roddion yn cael eu profi ar gyfer teip y gwaed, ac ar gyfer hepatitis B, C, ac E; HIV HTLV a siffilis (profion gorfodol).

Yn ogystal â phrofion gorfodol, byddwn yn mesur eich lefelau gwrthgyrff COVID-19 hefyd.


Pryd y byddaf yn cael gwybod am ganlyniadau fy mhrawf?

Byddwn yn cysylltu â chi ac yn cynnig cyngor pellach os bydd unrhyw rai o’r profion gorfodol yn ymateb.

Bydd angen i chi lunio cais ar bapur os ydych chi eisiau cael gwybod am lefel eich profion gwrthgyrff COVID-19.


A fydd rhoi plasma yn fy rhoi mewn perygl o gael COVID-19 eto?

Bydd eich system imiwnedd yn adnewyddu unrhyw wrthgyrff rydym yn eu casglu’n gyflym. Mae eich system imiwnedd yn gallu cynhyrchu gwrthgyrff yn gyflym i feirysau mae’n eu hadnabod.

Rydym yn disgwyl y bydd y lefelau gwrthgyrff yn disgyn yn naturiol ym mhob person rai misoedd ar ôl iddynt wella o symptomau COVID-19.


Pam ydych chi’n gwahodd unigolion, ac nid pawb?

Dim ond unigolion sydd wedi gwella’n llwyr o achos wedi’i gadarnhau o COVID-19 sydd yn addas i roi plasma ymadfer ar hyn o bryd yng Nghymru.

Pan fydd profion gwrthgyrff ar gyfer y feirws sy’n achosi Covid-19 (SARS-CoV-2) yn cael eu cyflwyno, efallai y bydd yn bosibl caniatáu rhoddion gan gleifion sydd wedi gwella’n llawn o achos heb ei gadarnhau o Covid-19 (os oedd y claf wedi cael symptomau ond heb gael cadarnhad o brawf positif).


Sut ydych chi’n rhoi plasma?

Ar hyn o bryd, dim ond drwy rodd o waed cyfan y byddwn yn cymryd plasma ymadfer yng Nghymru.

Fel rhan o’r broses hon, mae rhoddwyr yn rhoi rhodd o waed arferol sydd yn cael ei brosesu’n wahanol yn ein labordy, i alluogi’r plasma i gael ei dynnu. Gellir defnyddio’r celloedd gwaed coch o’r rhoddion hyn ar wahân, a bydd rhoddwyr yn gallu rhoi gwaed eto ymhen 12 wythnos (dynion) neu 16 wythnos (menywod).

Yn y dyfodol, rydym yn bwriadu cymryd rhoddion plasma yn unig hefyd. Mae’r rhain yn defnyddio peiriannau gwahanol sy’n gwahanu eich plasma a’ch celloedd gwaed coch wrth i chi roi gwaed, ac sy’n caniatáu i bob rhodd gynhyrchu swm mwy o blasma. Bydd rhagor o wybodaeth am y broses hon yn cael ei chyhoeddi cyn bo hir.


Dwi heb gael fy ngwahodd i roi gwaed, sut y gallaf helpu?

Ar hyn o bryd, dim ond cleifion sydd yn cael eu gwahodd gan Iechyd Cyhoeddus Cymru sydd yn gallu cymryd rhan yn y prosiect plasma ymadfer.

Fodd bynnag, mae rhoddion gwaed yn cael eu croesawu bob amser, a gellir dod o hyd i apwyntiadau i roi gwaed yma


Beth os ydw i’n byw y tu allan i Gymru?

Cysylltwch â gwasanaeth gwaed eich gwlad:

Lloegr – https://www.nhsbt.nhs.uk/

Yr Alban – https://www.scotblood.co.uk/

Gogledd Iwerddon – https://nibts.hscni.net/