Achubwyr bywyd yn mynd y filltir ychwanegol yn ystod y cyfyngiadau symud

Mae rhoddwyr gwaed ffyddlon ar draws Cymru wedi ymateb i gais gan Wasanaeth Gwaed Cymru i ‘roi gwaed mewn ffordd wahanol’, drwy rolio eu llewys i roi rhodd o waed a allai achub bywyd yn un o ganolfannau rhanbarthol newydd y Gwasanaeth.

O’r 6,234 o unigolion a ymwelodd â sesiwn rhoi gwaed Gwasanaeth Gwaed Cymru ym mis Ebrill, roedd bron i ddwy ran o dair (65%) o roddwyr wedi mynychu clinig gwahanol i’r arfer.

Yn sgil canslo nifer o glinigau rhoi gwaed oherwydd Covid-19 a chyfyngiadau cadw pellter cymdeithasol, nid oedd Gwasanaeth Gwaed Cymru yn gallu cynnal sesiynau rhoi gwaed yn y deg ar hugain o leoliadau cymunedol y byddai’n ymweld â nhw bob wythnos fel arfer ym mhob rhan o Gymru.

Cyflwynodd y Gwasanaeth amserlen casglu gwaed newydd ddechrau mis Ebrill, gyda gwaed yn cael ei gasglu o bump canolfan rhoi gwaed rhanbarthol mewn gwahanol leoliadau yng Nghymru bob wythnos. Gofynnwyd i roddwyr deithio i roi gwaed yn eu canolfan agosaf.

Meddai Alan Prosser, Cyfarwyddwr Gwasanaeth Gwaed Cymru: “Pan ddaeth yn amlwg na fuasem yn gallu parhau i redeg y busnes fel yr arfer, roeddem yn gwybod y byddai’n rhaid i ni ofyn i roddwyr roi gwaed mewn ffordd wahanol. Mae ein canolfannau rhoi gwaed rhanbarthol wedi disodli ein rhaglen casglu gwaed lleol, arferol, ac mae’r ymateb gan roddwyr wedi bod yn rhyfeddol.

“Mae 100% o’r apwyntiadau rydyn ni wedi’u trefnu ers y cyfyngiadau symud wedi cael eu llenwi, ac mae 65% o’r apwyntiadau hyn wedi cael eu llenwi gan roddwyr sydd wedi bod yn barod i fynd hyd yn oed ymhellach allan o’u ffordd nag y buasen nhw fel arfer i roi rhodd o waed a allai achub bywyd.”

Mae’r Gwasanaeth wedi gweld cynnydd sydyn hefyd yn nifer y rhoddwyr newydd sy’n dod ymlaen i roi gwaed.

Parhaodd Mr Prosser: “Ym mis Ebrill 2019, roedd tua 12% o’r rheiny a fynychodd ein sesiynau rhoi gwaed yn rhoddwyr newydd. Ym mis Ebrill eleni, roedd tua 17% o’n rhoddwyr yn bobl nad oedd erioed wedi rhoi gwaed o’r blaen.

“Rydyn ni wedi gweld cynnydd hefyd, yn nifer y rhoddwyr sydd heb roi gwaed mewn blynyddoedd yn dychwelyd i’n sesiynau i’n helpu ni i godi lefel ein stociau. Mae wedi bod yn anhygoel, ac rydyn ni’n ddiolchgar dros ben. ”

Mae stociau gwaed yng Nghymru wedi aros yn iach drwy gydol y pandemig, gan fod y gweithgaredd llai o ran casgliadau wedi adlewyrchu gostyngiad mewn faint o waed sy’n cael ei ddefnyddio gan ysbytai. Fodd bynnag, mae’r Gwasanaeth yn annog rhoddwyr i barhau i fynychu eu sesiynau lleol pan a phryd fydd y cyfyngiadau symud yn cael eu codi.

“Ar hyn o bryd, mae stociau gwaed yn iach iawn diolch i ymrwymiad rhoddwyr newydd a phresennol, ond mae angen i bobl ddal ati i roi gwaed er mwyn sicrhau y gallwn barhau i ateb y galw mewn ysbytai yn ystod y misoedd nesaf. Mae teithio i roi gwaed yn cael ei ystyried yn deithio hanfodol, a gall unrhyw un sy’n ffit, yn iach ac sy’n gymwys i roi gwaed drefnu apwyntiad drwy wefan.”